Η προκυμαία και τα σοκάκια της μοναδικής ναυτικής πολιτείας αποκτούν ένα τρελό κέφι την Καθαρά Δευτέρα σε έναν «πόλεμο» που δεν μπορείς να διακρίνεις ποιος είναι ποιος...Από ψηλά ο κόλπος του Γαλαξιδίου ήταν ασύγκριτης ομορφιάς, σαν πίνακας του γαλαξιδιώτη ζωγράφου Σπύρου Βασιλείου. Ανοιξη, και η γη καταπράσινη σε συμφωνία με το βαθύ μπλε της θάλασσας και το γαλανό του ουρανού. Ερχόμενοι από Δελφούς, κατεβαίνοντας τα βουνά, στο βάθος το Γαλαξίδι με τους κολπίσκους του μας συνεπήρε μαζί με το ουράνιο τόξο που διαδέχθηκε την ξαφνική βροχούλα.
Περπατώντας αργότερα στη ναυτική πολιτεία, τα αρχοντικά καπετανόσπιτα του 19ου αιώνα σιγοψιθύριζαν ιστορίες για ένα ένδοξο παρελθόν με καπεταναίους και γαλαξιδιώτικα ιστιοφόρα που όργωναν τις θάλασσες της Μεσογείου και επέστρεφαν με δόξα και τιμές στην κοσμοπολίτικη πόλη τους. Προορισμός για όλον τον χρόνο το κοντινό μας Γαλαξίδι, πέρα από την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του και τις τρανές εκκλησιές του, της Αγίας Παρασκευής με το ηλιακό ρολόι και τον ζωδιακό κύκλο χαραγμένο στο δάπεδό της και του Αγίου Νικολάου με το αριστουργηματικό ξυλόγλυπτο τέμπλο, έργο του Αναστάσιου Μόσχου, με ανάγλυφη την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, φημίζεται και για το ιδιαίτερο έθιμο της Καθαράς Δευτέρας. Τα «αλευρομουτζουρώματα» του Γαλαξιδίου είναι ένα έθιμο μοναδικό, που δεν θα συναντήσετε πουθενά αλλού στην Ελλάδα. Νέοι που το λέει η καρδιά τους συγκεντρώνονται στην παραλία, σε πλατείες και δρόμους και αφού κοπάσει το αλευρομουτζούρωμα, με ένα κλαρίνο και ένα ταμπούρλο αρχίζει το γλέντι και ο χορός που μεταφέρεται σε κάθε γωνιά της πόλης ως πολύ αργά το βράδυ.
Η επίσημη καταγραφή του εθίμου που γίνεται κάθε Καθαρά Δευτέρα, έγινε το 1801 από τον Εγγλέζο Ντόντγουελ. Η παράδοση λέει ότι οι θαλασσοπόροι Γαλαξιδιώτες που ταξίδευαν στα παράλια το είδαν στη Σικελία σε λαϊκές ομαδικές γιορτές (εκείνοι χρησιμοποιούσαν λουλάκι και βερνίκι) και το έφεραν και εδώ. Πρόκειται για ένα ξεφάντωμα με χαρακτηριστικά διονυσιακού εθίμου. Παλαιότερα οι Γαλαξιδιώτες φορούσαν στη ζώνη και μεγάλες κουδούνες γιατί είχαμε παράδοση στην κατασκευή κουδουνιών στην Αμφισσα (κάποιοι φορούν και σήμερα) και κατέβαιναν με πίπιζες και νταούλια. Σήμερα όλοι υποστηρίζουν το έθιμο και "μπαίνουν" στο αλευρομουτζούρωμα δημιουργώντας φαντασμαγορικό παζλ χρωμάτων, ενώ το λευκό σύννεφο που σηκώνεται από το αλεύρι δίνει ιδιαίτερη ομορφιά.
Αλεύρι και φούμο για το αλευρομουτζούρωμα
Φτάνοντας στο Γαλαξίδι, μην ξεγελαστείτε από τη φαινομενική ηρεμία. Είναι γιατί το κέντρο των εκδηλώσεων βρίσκεται στο λιμάνι. Φυσικά καθ' οδόν θα συναντήσετε κάποιους ήδη αλευρομουτζουρωμένους, οι οποίοι ανυπόμονα μπήκαν στη μάχη πριν από το ραντεβού των 2.30, στο οποίο ο δήμος θα μοιράσει το δωρεάν αλεύρι. Στους δρόμους πάγκοι πουλάνε φούμο και ολόσωμες λεπτές πλαστικές στολές - φόρμες με κουκούλα για όσους θα ήθελαν υποτυπωδώς να προφυλάξουν τα ρούχα τους. Βέβαια, αν δεν ήρθατε με ρούχα αποφασισμένοι να τα πετάξετε μετά, δύσκολα θα καταφέρετε να τα καθαρίσετε - κυρίως από το φούμο. Από τους μίμους του Ιπποδρόμου στην Κομέντια ντελ Αρτε
Κανένας δεν γνωρίζει με βεβαιότητα πότε και πώς ξεκίνησε αυτό το έθιμο. Βέβαια το αλεύρι και το φούμο για πολλούς λαούς πρωταγωνιστούν στις παγανιστικές εκδηλώσεις της άνοιξης για τη γονιμότητα της γης. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η ανοιξιάτικη γιορτή «Χόλι» της Ινδίας, όπου πετούν στάχτες και χρωματιστές σκόνες ο ένας στον άλλον οι συμμετέχοντες. Ενας από τους πολλούς μύθους που συνοδεύει τη γιορτή αυτή μιλάει για τον άτακτο Κρίσνα (μετενσάρκωση του θεού Βισνού) που είχε γαλάζιο πρόσωπο επειδή κατάπιε το φίδι που θα τον σκότωνε. Ο θεός επειδή ζήλευε το κατάλευκο πρόσωπο της αγαπημένης του βοσκοπούλας Ράντα της έριξε σκόνη για να μαυρίσει. Κάποιοι λαογράφοι τοποθετούν τις ρίζες του εθίμου στη βυζαντινή περίοδο και δη στους μίμους του Ιπποδρόμου που συνήθιζαν να βάφουν τα πρόσωπά τους με λευκό χρώμα, ενώ άλλοι στους περιοδεύοντες θιάσους της Κομέντια ντελ Αρτε, της οποίας οι ηθοποιοί έβαφαν τα πρόσωπά τους με αλεύρι με το οποίο αλεύρωναν ο ένας τον άλλον σε κάποια κωμικά σκετσάκια. Στο Γαλαξίδι το έθιμο πήρε μεγάλη ακμή μετά το 1840, την εποχή της ιστιοφόρου ναυτιλίας. Λέγεται ότι ήταν ένα είδος αποχαιρετιστήριας γιορτής για το καλό των ιστιοφόρων που θα ταξίδευαν τον Μάρτιο. Εδώ πρωταγωνιστούν το αλεύρι και το φούμο. Και τα δύο, ωσάν πολεμοφόδια, κρέμονται σε σακούλες απ' όσους «μπαίνουν» στο αλευρωμουτζούρωμα. Αν και σε οποιοδήποτε σημείο μπορεί να γίνει μια μάχη, το πεδίον της είναι κυρίως ο παραλιακός δρόμος και η Πέρα-Πάντα, άλσος φυτεμένο το 1930, στη νότια πλευρά του λιμανιού.
Φτάνοντας στο Γαλαξίδι, μην ξεγελαστείτε από τη φαινομενική ηρεμία. Είναι γιατί το κέντρο των εκδηλώσεων βρίσκεται στο λιμάνι. Φυσικά καθ' οδόν θα συναντήσετε κάποιους ήδη αλευρομουτζουρωμένους, οι οποίοι ανυπόμονα μπήκαν στη μάχη πριν από το ραντεβού των 2.30, στο οποίο ο δήμος θα μοιράσει το δωρεάν αλεύρι. Στους δρόμους πάγκοι πουλάνε φούμο και ολόσωμες λεπτές πλαστικές στολές - φόρμες με κουκούλα για όσους θα ήθελαν υποτυπωδώς να προφυλάξουν τα ρούχα τους. Βέβαια, αν δεν ήρθατε με ρούχα αποφασισμένοι να τα πετάξετε μετά, δύσκολα θα καταφέρετε να τα καθαρίσετε - κυρίως από το φούμο. Από τους μίμους του Ιπποδρόμου στην Κομέντια ντελ Αρτε
Κανένας δεν γνωρίζει με βεβαιότητα πότε και πώς ξεκίνησε αυτό το έθιμο. Βέβαια το αλεύρι και το φούμο για πολλούς λαούς πρωταγωνιστούν στις παγανιστικές εκδηλώσεις της άνοιξης για τη γονιμότητα της γης. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η ανοιξιάτικη γιορτή «Χόλι» της Ινδίας, όπου πετούν στάχτες και χρωματιστές σκόνες ο ένας στον άλλον οι συμμετέχοντες. Ενας από τους πολλούς μύθους που συνοδεύει τη γιορτή αυτή μιλάει για τον άτακτο Κρίσνα (μετενσάρκωση του θεού Βισνού) που είχε γαλάζιο πρόσωπο επειδή κατάπιε το φίδι που θα τον σκότωνε. Ο θεός επειδή ζήλευε το κατάλευκο πρόσωπο της αγαπημένης του βοσκοπούλας Ράντα της έριξε σκόνη για να μαυρίσει. Κάποιοι λαογράφοι τοποθετούν τις ρίζες του εθίμου στη βυζαντινή περίοδο και δη στους μίμους του Ιπποδρόμου που συνήθιζαν να βάφουν τα πρόσωπά τους με λευκό χρώμα, ενώ άλλοι στους περιοδεύοντες θιάσους της Κομέντια ντελ Αρτε, της οποίας οι ηθοποιοί έβαφαν τα πρόσωπά τους με αλεύρι με το οποίο αλεύρωναν ο ένας τον άλλον σε κάποια κωμικά σκετσάκια. Στο Γαλαξίδι το έθιμο πήρε μεγάλη ακμή μετά το 1840, την εποχή της ιστιοφόρου ναυτιλίας. Λέγεται ότι ήταν ένα είδος αποχαιρετιστήριας γιορτής για το καλό των ιστιοφόρων που θα ταξίδευαν τον Μάρτιο. Εδώ πρωταγωνιστούν το αλεύρι και το φούμο. Και τα δύο, ωσάν πολεμοφόδια, κρέμονται σε σακούλες απ' όσους «μπαίνουν» στο αλευρωμουτζούρωμα. Αν και σε οποιοδήποτε σημείο μπορεί να γίνει μια μάχη, το πεδίον της είναι κυρίως ο παραλιακός δρόμος και η Πέρα-Πάντα, άλσος φυτεμένο το 1930, στη νότια πλευρά του λιμανιού.
