Του Νίκου Σιαμάκη
Παραγραφή εκκρεμών ποινικών υποθέσεων
ετοιμάζεται να έρθει προς ψήφιση στη Βουλή και μάλιστα βάζοντας το
μαχαίρι της αρχειοθέτησης βαθιά στις εκκρεμείς ποινικές υποθέσεις. Το
σχέδιο νόμου με την αστεία αιτιολογική έκθεση περί εκκαθάρισης ποινικών
υποθέσεων ήσσονος σημασίας θα συμπαρασύρει και ποινικά αδικήματα που
επισύρουν ποινή φυλάκισης έως 2 έτη που τελέστηκαν μέχρι την 31-3-2016,
σε αντίθεση με τους παλαιότερους νόμους - φιάσκο που απέσυραν εκκρεμείς
ποινικές υποθέσεις μέχρι 1 έτος φυλάκιση.
Ας δούμε όμως λίγο πίσω από τις γραμμές
και κυρίως πόσο αυτό επηρεάζει τον απλό κόσμο και αν τελικά φέρνει
αποτέλεσμα μια τέτοια νομοθετική ρύθμιση.
Είχαμε γράψει και στο παρελθόν
για τους αντίστοιχους νόμους για την παραγραφή εκκρεμών ποινικών
υποθέσεων που όχι μόνο δεν απέφεραν ο συγκεκριμένο αποτέλεσμα αλλά
επιβάρυναν ακόμη περισσότερο με γραφειοκρατία τη διαδικασία που με τη
νομοθέτησή τους υποτίθεται ότι έπρεπε να εξαλείψουν.
Θα χάσει έσοδα το Δημόσιο
Αρχικά θα πρέπει να διακριβώσουμε ότι το Δημόσιο θα χάσει έσοδα από την παραγραφή των εκκρεμών ποινικών υποθέσεων.
α) Όσες ποινικές αποφάσεις
καταδικαστικές μέχρι 6 μήνες έχουν μετατραπεί σε χρηματικές ποινές προς
10 ευρώ ημερησίως, ας πούμε, και είναι χιλιάδες αυτές τότε το Δημόσιο
χάνει αμέσως έως 3.500 ευρώ ανά απόφαση.
β) Τι γίνεται με τις εκκρεμείς ψευδείς
καταμηνύσεις; Για όσες υποθέσεις που εμπίπτουν στο νόμο για την
παραγραφή εκκρεμών ποινικών υποθέσεων έχει ασκηθεί ψευδής καταμήνυση που
δεν παραγράφεται, υπάρχει ο κίνδυνος να παραγραφεί το κυρίως αδίκημα
και να καταδικαστεί ο καταγγέλλων για ψευδή καταμήνυση αντί του
πραγματικού εγκληματία!
γ) Τι έχουμε καταφέρει μέχρι σήμερα; Στα
πολιτικά δικαστήρια (ειρηνοδικεία-πρωτοδικεία-εφετεία πετύχαμε το
ακατόρθωτο. Τα ειρηνοδικεία τελούν σε ιδιότυπο καθεστώς αρνησιδικίας, τα
πρωτοδικεία στερούνται βασικής υλικοτεχνικής υποδομής με φαινόμενα
προμήθειας χαρτιού από δικηγόρους προς τις γραμματείες να τείνουν να
γίνεται ρουτίνα, ενώ τα εφετεία της χώρας αποτελούν πλέον μια μεγάλη
πολυτέλεια ακόμη και για αυτόν που έχει χρήματα στην περίοδο της κρίσης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα περιπτώσεων
είναι οι ελλείψεις αιθουσών και υλικών απομαγνητοφώνησης, χειριστών
μηχανημάτων απομαγνητοφώνησης, μεταφορά δικογραφιών και διακίνηση
αλληλογραφίας με καρότσια σούπερ μάρκετ, καμία δυνατότητα ηλεκτρονικής
διασύνδεσης γραφείων δικαστηρίων μεταξύ τους και πλήθος άλλων σοβαρών
καθημερινών διαχειριστικών ζητημάτων που σχετίζονται με την ηλεκτρονική
πληροφόρηση και κατάθεση – διακίνηση εγγράφων που οδηγούν στην
καθυστέρηση της υπόθεσης.
Άλλη χαρακτηριστική περίπτωση είναι η
πλέον των 10 ημερών αποστολή των αποδεικτικών επιδόσεων από τα
αστυνομικά τμήματα πλησίον του δικαστικού μεγάρου, ενώ οι γραμματείς
πολλών δικαστικών μεγάρων ανά τη χώρα δεν γνωρίζουν πως είναι οι
επίπεδες οθόνες ή τα φωτοτυπικά μηχανήματα.
δ) Το βασικότερο όμως πρόβλημα αυτών των
νόμων είναι η παραδοχή της αποτυχίας εξυγίανσης των πραγματικών δομών
της δικαιοσύνης. Η παγίωση της παραγραφής ποινικών αδικημάτων με
αλλεπάλληλους νόμους είναι η περίτρανη ομολογία αποτυχίας διαχείρισης
της κατάστασης από τη πλευρά του Δημοσίου.
Παράλληλα, πέραν της συνταγματικότητας ή
μη των διατάξεων αυτών εν τοις πράγμασι ατονεί και έννοια της ποινής
για αυτά τα αδικήματα. Είναι σαν να λέμε στον κόσμο να αυτοδικεί, να
συμπλέκεται και να δέρνει, να συκοφαντεί και εφόσον καταφέρει να
οδηγήσει την υπόθεση στα τακτικά δικαστήρια και όχι στην αυτόφωρη
διαδικασία τελικώς να μην δικαστεί ποτέ. Παράλληλα το θύμα που έχει
υποστεί όλα αυτά και κινεί τη διαδικασία θα βρεθεί εκτεθειμένο με ψευδή
καταμήνυση και θα κληθεί να δικαστεί γιατί κατήγγειλε μια ποινικά
κολάσιμη πράξη. Και όχι μόνο αυτό θα κληθεί να πληρώσει και αστική
αποζημίωση στο θύτη του. Αυτά δεν είναι σοβαρά πράγματα για ένα κράτος
που θέλει να δομήσει τη κοινωνία του στις αρχές τις ισονομίας και του
κράτους δικαίου.
Ποιος θα εξηγήσει στον απλό πολίτη που
δέχθηκε μια απρόκλητη επίθεση ή δυσφημίστηκε και εξυβρίστηκε με χυδαίο
τρόπο από κάποιον άλλο ότι η υπόθεσή του τίθεται στο αρχείο με όρους και
σύμφωνα με νόμο του κράτους για δήθεν επιτάχυνση;
Ο συγκεκριμένος πολίτης, όμως, πλήρωσε
160 ευρώ παράβολο μήνυσης και πολιτικής αγωγής, απασχόλησε προανακριτές
και εισαγγελέα, πλήρωσε νομικές παραστάσεις και παράβολα υπέρ δημοσίου
και ΤΑΧΔΙΚ, εμφανίστηκε στο δικαστήριο για να ζητήσει προστασία και
δικαιοσύνη έναντι όσων έχει υποστεί και ξαφνικά ακούει από την έδρα (που
τελικά απασχολήθηκε – ΔΕΝ αποσυμφορήθηκε η υπόθεσή του από πριν) ότι η
υπόθεσή σας τίθεται στο αρχείο λόγω παραγραφής με όρους.
Είναι άραγε προς παραγραφή ή ήσσονος
σημασίας (εκτός εάν εξαιρεθούν από την παραγραφή) το αδίκημα της
απείθειας ή της αντιποίησης επαγγέλματος και αρχής ή η πλαστογραφία
πιστοποιητικών (217ΠΚ), ο ξυλοδαρμός και η απλή σωματική βλάβη του 308
ΠΚ, η παράνομη βία του 330 ΠΚ, η αυτοδικία του 331 και η απειλή του 333,
η εξύβριση του 361 και η δυσφήμιση του 362 ΠΚ, η παραβίαση του
απορρήτου των επιστολών του άρθρου 370 ΠΚ και μια σειρά άλλα αδικήματα
του ΠΚ που επισύρουν ποινές μέχρι 2 έτη;
Πως θα γίνεται πρακτικά η διαδικασία της αρχειοθέτησης
Για όσες υποθέσεις έχουν ήδη σταλεί
κλήσεις και κλητήρια θεσπίσματα θα πρέπει να προσδιοριστούν στο
ακροατήριο και επί της έδρας θα ανακοινώνεται η αρχειοθέτηση της
υπόθεσης.
Δηλαδή καμία απολύτως αποσυμφόρηση.
Διατήρηση της γραφειοκρατίας και αναμονή της δικασίμου για την
αρχειοθέτηση, καμία ελάφρυνση των πινακίων, ενώ απασχολούνται άπαντες,
γραμματείς, δικηγόροι, εισαγγελείς δικαστές, διάδικοι κατηγορούμενος
κλπ.
Για όσες υποθέσεις δεν έχει σταλεί κλήση τότε θα τις αρχειοθετεί ο εισαγγελέας με διάταξή του.
Όπως αποδείχθηκε και από τις
προηγούμενες απόπειρες παραγραφών με νόμο, το αποτέλεσμα κατέληξε σε
"φιάσκο", με τις υποθέσεις να παραγράφονται άσκοπα και χωρίς λόγο και το
επιδιωκόμενο αποτέλεσμα της αποσυμφόρησης να μην επιτυγχάνεται.
Όλοι οι προηγούμενοι νόμοι περί
αποσυμφόρησης (2011, 2013 κ.ο.κ.) οδήγησαν εκ νέου σε συμφόρηση μέσα σε 1
ή 2 χρόνια από την προηγούμενη δημοσίευσή τους.
Μήπως τελικά φταίει η απουσία
υλικοτεχνικής υποδομής, ψηφιοποίησης, ηλεκτρονικής κατάθεσης, ελλιπούς
στελέχωσης γραμματειών, μικρός αριθμός δικαστών και 1002 άλλα προβλήματα
υποδομών; Μήπως πρέπει να στρέψουμε κάποια στιγμή το βλέμμα μας στα
ουσιαστικά προβλήματα της δικαιοσύνης και όχι στην παραγραφή ποινικών
υποθέσεων;
Πάντως και αυτός ο νόμος είναι
καταδικασμένος να αποτύχει και σε 1 ή 2 χρόνια θα είμαστε πάλι εδώ να
ξαναλέμε τα ίδια και τα ίδια και την αποτυχία των νόμων περί
αποσυμφόρησης που μόνο αποσυμφόρηση δεν έχουν καταφέρει να πετύχουν.
* Ο κ. Σιαμάκης είναι δικηγόρος
http://www.capital.gr
